U prethodnom tekstu govorili smo o hitnim merama zaštite od nasilja u porodici koje propisuje Zakon o sprečavanju nasilja u porodici. Međutim, zaštita žrtava nasilja ne završava se na tome.
Pored ovog zakona, zaštita od nasilja u porodici uređena je i Porodičnim zakonom i Krivičnim zakonikom. U ovom tekstu fokusiraćemo se na mere zaštite koje predviđa Porodični zakon.
Šta se smatra nasiljem u porodici?
Porodični zakon definiše nasilje u porodici kao ponašanje kojim jedan član porodice ugrožava telesni integritet, duševno zdravlje ili spokojstvo drugog člana porodice.
Ovakva definicija pokazuje da nasilje nije isključivo fizičko. Zakon štiti i psihički integritet i pravo svake osobe da živi bez straha i uznemiravanja.
Kao primere nasilja u porodici, zakon navodi:
- nanošenje ili pokušaj nanošenja telesne povrede;
- izazivanje straha pretnjom ubistva ili nanošenja telesne povrede članu porodice ili njemu bliskom licu;
- prisiljavanje na seksualni odnos;
- navođenje na seksualni odnos ili seksualni odnos sa licem mlađim od 14 godina ili nemoćnim licem;
- ograničavanje slobode kretanja ili komunikacije sa drugim licima;
- vređanje, kao i svako drugo drsko, bezobzirno ili zlonamerno ponašanje.
Važno je naglasiti da se lista ne završava ovim primerima. Sud u svakom konkretnom slučaju procenjuje da li određeno ponašanje predstavlja nasilje u porodici.
Ko se smatra članom porodice?
Zaštita nije rezervisana samo za bračne partnere.
Članovima porodice smatraju se:
- supružnici i bivši supružnici;
- vanbračni partneri i bivši vanbračni partneri;
- deca, roditelji i drugi krvni srodnici;
- usvojitelji, usvojenici, hranitelji i hranjenici;
- lica koja žive ili su živela u istom porodičnom domaćinstvu;
- lica koja su ili su bila u emotivnoj ili seksualnoj vezi, kao i roditelji zajedničkog deteta, čak i kada nikada nisu živeli zajedno.
Koje mere zaštite može odrediti sud?
Porodični zakon omogućava sudu da odredi jednu ili više mera zaštite od nasilja u porodici.
To mogu biti:
- nalog za iseljenje nasilnika iz porodičnog stana ili kuće, bez obzira na to ko je vlasnik nepokretnosti;
- nalog da se žrtvi omogući useljenje u porodični stan ili kuću;
- zabrana približavanja žrtvi na određenoj udaljenosti;
- zabrana pristupa mestu stanovanja ili mestu rada žrtve;
- zabrana svakog daljeg uznemiravanja žrtve.
Ove mere određuju se na period do godinu dana, ali se mogu produžavati sve dok postoje razlozi zbog kojih su određene.
Kako se pokreće postupak?
Postupak se pokreće podnošenjem tužbe za određivanje mera zaštite od nasilja u porodici.
U ovom postupku važi načelo hitnosti, što znači da je sud dužan da prvo ročište zakaže u roku od osam dana od dana podnošenja tužbe.
Brzo postupanje suda od izuzetnog je značaja jer je cilj ovih mera da se žrtvi što pre obezbedi zaštita i spreči dalje nasilje.
Zaključak
Nasilje u porodici nije samo fizičko nasilje. U mnogim slučajevima ono se ispoljava kroz pretnje, kontrolu, izolaciju, vređanje ili druga ponašanja koja ozbiljno narušavaju dostojanstvo i osećaj sigurnosti žrtve.
Ukoliko smatrate da ste izloženi nasilju u porodici ili niste sigurni koja prava imate, važno je da se na vreme informišete i potražite pravnu pomoć. Pravovremeno reagovanje može biti prvi korak ka vašoj zaštiti i bezbednosti.
