Nasilje u porodici predstavlja jedan od nažalost rastućih problema, sa kojim se suočava veliki broj žena i muškaraca. Prema poslednjoj zvaničnoj statistici žene se kao žrtve nasilja u porodici pojavljuju u čak 70% slučajeva, dok je najzastupljeniji oblik nasilja od strane intimnog partnera psihičko nasilje.
Ono što sam kroz praksu i priče žene koje su mi se obratile za pravnu pomoć shvatila, to je da žene, koje trpe psihičko ili fizičko nasilje od strane svojih bračnih ili vanbračnih partnera, su veoma često inteligentne, obrazovane i uspešne žene, koje iz svojih često nesvesnih obrazaca ostaju u toksičnim odnosima. Takođe, nada da će se situacija ili partner promeniti, pored straha za svoju i sigurnost njihove dece ili šire porodice, su razlozi zbog kojih im je teško da naprave prvi korak.
Najbitniji deo koji sam osvestila je ogroman značaj podrške i okruženja, kako bi se žena usudila da napravi prvi korak i obrati se policiji, tužilaštvu ili advokatu.
Ono što je važno istaći na samom početku ovog teksta, to je da rešenje i izlaz iz začaranog kruga postoji i moguć je, iako put za sopstvenu slobodu i psihički i fizički integritet nije ni najmanje lak.
Ono što često žene natera da naprave upravo taj prvi korak jesu deca, koja postaju posredne žrtve nasilja.
Pravni okvir
Pravna uređenost nasilja u porodici je dosta široko postavljena i uređena, i može se posmatriti kroz nekoliko odvojenih postupaka čija je materija uređena u okviru sledećih zakona:
- Zakon o sprečavanju nasilja u porodici
- Porodični zakon
- Krivični zakonik
Cilj ovog bloga je da osoba koja ga čita, a kojoj je ova vrsta pomoći potrebna, na jedostavan način shvati koja joj pravna sredstva stoje na raspolaganju.
Iz tog razloga, potrudiću se da u nastavku teksta na što jednostavniji način objasnim postupak propisan u okviru Zakona o sprečavanju nasilja u porodici, dok će se naredni tekst osvrnuti na postupke propisane u okviru preostala dva zakona.
Zakon o sprečavanju nasilja u porodici
Ovaj Zakon predstavlja lex specialis koji uređuje sprečavanje nasilja u porodici i postupanje državnih organa i ustanova u sprečavanju nasilja u porodici i pružanju zaštite i podrške žrtvama nasilja u porodici. Cilj ovog Zakona je da omogući delotvorno sprečavanje nasilja u porodici i hitnu, blagovremenu i delotvornu zaštitu i podršku žrtvama nasilja u porodici.
Ključni organi koji su uključeni u sprečavanje i borbu protiv nasilja u porodici su:
- Policija
- Tužilaštvo
- Sud
- Centar za socijalni rad
- Sigurna ženska kuća
Prema Zakonu o sprečavanju nasilja u porodici nasilje u porodici se dosta široko definiše kao:
„…akt fizičkog, seksualnog, psihičkog ili ekonomskog nasilja učinioca prema licu sa kojim se učinilac nalazi u sadašnjem ili ranijem bračnom ili vanbračnom ili partnerskom odnosu ili prema licu sa kojim je krvni srodnik u pravoj liniji, a u pobočnoj liniji do drugog stepena ili sa kojim je srodnik po tazbini do drugog stepena ili kome je usvojitelj, usvojenik, hranjenik ili hranitelj ili prema drugom licu sa kojim živi ili je živeo u zajedničkom domaćinstvu.“
Ovaj Zakon propisuje opštu obavezu prijave nasilja u porodici odnosno da svako mora da policiji ili javnom tužiocu prijavi bez odlaganja nasilje u porodici ili neposrednu opasnost od njega!
Prvi korak – prijava nasilja policijskom službeniku
Kada žrtva nasilja u porodici odluči da policijskom službeniku koji je specijalizovan za pružanje zaštite od nasilja u porodici, prijavi da joj preti neposredna opasnost od nasilja u porodici ili da nasilje već trpi, policija ima ovlašćenje da nakon razgovora sa žrtvom i procene rizika, putem naređenja odredi jednu ili obe hitne mere, a to su:
- mera privremenog udaljenja učinioca iz stana;
- mera privremene zabrane učiniocu da kontaktira žrtvu nasilja i prilazi joj.
Ovo su mere koje se određuju na period od 48h i služe da se najhitnije spreči ili reaguje na znake nasilja u porodici.
Nakon uručenja naređenja licu protiv kojeg su određene, nadležni policijski službenik ove mere dalje dostavlja javnom tužilaštvu i Centru za socijalni rad.
